Compost

De Meander beschikt over een bedrijfseigen composteerderij waar met behulp van toegeruste mechanisatie en het nodige handwerk compost wordt geproduceerd. Gepoogd wordt om met behulp hiervan het bodemleven te voeden en een levende bouwvoor voor de diverse teelten te verzorgen en in stand te houden.

Door het jaar heen wordt er doorlopend compost gemaakt. Hopen worden opgezet van allerlei materiaal: van takkensnippers van snoeimateriaal van de hagen, gewied plantenmateriaal van de tuin, gemaaid gras, oude compost, groenteafval, paardenmest, runderpotstalmest, lavagruis, grond, houtas uit de tegelkachel, stro, eieren- en schelpenkalk, compoststarter enz. Met behulp van de bedrijfseigen Sandberger compostomzetmachine worden deze hopen opgebouwd en vervolgens naar behoefte steeds weer omgezet.

foto-4-compost foto-1-compost

Van afbraak naar opbouw- levenskringloop

Doel is een actieve broei in de beginfase van het composteringsproces te realiseren, nodig voor een optimale ontbinding en voor ontsluiting van onkruidzaden en het afsterven van ziektekiemen. De broei moet minimaal de 60 graden C halen en beslist niet hoger dan de 70 graden worden. In de eerste dagen gebeurt dit omzetten vrijwel dagelijks al naar gelang de thermometer de hoogte van de ‘koorts’van de hoop aangeeft. Door om te zetten kan voorkomen worden dat de temperatuur te hoog oploopt. Later in het proces neemt de frequentie van het omzetten af en wordt meer gelet de hoogte van het gehalte aan CO2 om tot omzetten over te gaan. CO2 verdringt zuurstof en dood daardoor de zuurstofafhankelijke organismen die ervoor moeten zorgen dat in de tweede fase van het compostproces alle losse uiteengevallen elementen in de hoop weer opgebouwd worden tot een klei/humuscomplex. Door in dit stadium om te gaan zetten kan het zwaardere CO2 ‘wegstromen’en zuurstofrijkere buitenlucht die plaats weer innemen. Er voltrekt zich hier een waarlijk alchemistisch proces van afbraak en opstanding. Wanneer zowel de eerste fase van afbraak als de tweede fase van opbouw goed slagen dan heeft men het over een waardevolle compost die alle daarin aanwezige elementen in een klei/humuscomplex vastlegt en die dan vervolgens ook niet meer uitspoelen. En dan na uitstrooien van de compost beschikbaar kunnen komen wanneer de planten in samenwerking met het hele complex aan bodemleven deze ontsluiten wanneer daar de behoefte aan is.

Bijkomende voorwaarden en overige bodemvoeding

De grote kunst bij dit alles is dat het gebruikte materiaal niet te nat mag zijn anders komt de opwarming in de eerste fase niet goed op gang. Een droge hoop met vocht natter maken is veel makkelijker dan een natte droger zien te krijgen. Alle materiaal dat nu wordt verzameld wordt daarom meteen afgedekt met compostdoek om het niet te laten verregenen. Ook de hopen worden tussen de omzetbeurten in steeds met doek afgedekt. De compostplaats is vrijwel optimaal na een bestrating met kleiklinkers en het juiste afschot, een aanzienlijke vooruitgang in de composteerderij vergeleken met de beginjaren. De eerste hopen zijn dan ook meestal na zo’n 6-8 weken klaar. Vooral in de tunnels kun je de effecten van het jarenlange compostgebruik goed aan de grond merken. Vooral omdat na elke geruimde teelt iets compost wordt gestrooid voordat er een nieuwe teelt volgt. De productie dekt zowat de behoefte.Sinds op de Hogenenk-akker meer groenten worden geteld in plaats van de granen en bloeiende groenbemesters wordt ook runderpotstalmest aangevoerd van een biologische vleesvee- of melkveekudde om het bodemleven van de juiste hoeveelheid voedsel te voorzien. Sinds dit voorjaar wordt rundermest betrokken van biologisch-dynamische melkveehouderij Ruimzicht uit Halle. Het bedrijf is al 10 jaar antibitica-vrij en heeft een vitale kudde met stier voor eigen dekking.Bij tekorten aan compost wordt ook wel gecertificeerde groencompost aangevoerd van een groot-composteerder.

foto-2-compost foto-3-compost

CMC-methode – Ehrenfried Pfeiffer

De methode waar het hierbij om gaat is de zgn. CMC- methode (Controlled Microbiological Composting) die werd ontwikkeld door Ehrenfried Pfeiffer in de USA en die het o.a. toepaste op zijn Threefoldfarm. Siegfried en Uta Lübke uit Peuerbach in Oostenrijk kwamen hiermee in aanraking en hebben deze methode verder ontwikkeld. Vooral veel innovatie is in de ontwikkeling gaan zitten van de juiste omzetmachines. Ook hebben zij de door Pfeiffer toegepaste onderzoeksmethode van de chromatografie opgepakt en daarmee een ongelofelijke hoeveelheid monsters van compost, grond en gewassen beoordeeld.Het zo verworven inzicht in de aan- of afwezige levenskracht van compost, grond of gewassen resulteerde in aanwijzingen hoe men het beste compost kan maken om het leven in de bouwvoor in stand te houden en te ontwikkelen.

Tot op de dag van vandaag worden er in Oostenrijk hierin cursussen gegeven- men kan er zelfs tot Compostmeister opgeleid worden. Jaap Bakker en Adri Misset (opgeleid Compostmeister) introduceerden deze manier van compost maken in Nederland en gaven daarin ook cursussen – evenals in het maken van chroma’s. Inmiddels kan men bij Christall in Heiloo chroma cursussen volgen en chroma’s laten maken voor kwaliteitsonderzoek, maakt Van Iersel in Biezemortel CMC compost, geeft Horti-Nova compostcursussen, past Sekem in Egypte het toe om de woestijn weer voor de landbouw geschikt te maken en zet Soil & More zich wereldwijd in voor een behoud van bodems en bodemleven door middel van deze compost.