Het bedrijf

Teelten op tuin en akker

Boerderij “het Anker” is de ‘thuisbasis’ van De Meander en staat aan de Zutphensestraat in Brummen in de buurtschap Rhienderen. Zowat een heel alfabet aan groenten vindt op het bedrijf een bestaan: van A-ardbeien en A-ardappelen tot V-eldsla en Z-warte kool. Op de huiskavel bij de boerderij worden groenten en (klein-)fruit verbouwd in de volle grond en in folietunnels. O.a.: bladgewassen, fijne peulvruchten, courgettes, aardbeien, stok- en stamslabonen, spinazie, vroege zomerprei. In de tunnelkas: vroeg beginnen met o.a. sla,andijvie, bosbiet, knolvenkel, raapstelen, snijbiet, koolrabi.In de winter: volop koude tolerante gewassen als veldsla, mosterdblad, winterpostelein, lepelblad, winterspinazie, andijvie. In de zomer: ruimte voor:tomaat, komkommer, paprika, kruiden, stoksla- en -snijbonen. Een gedeelte van een van de tunnels wordt gereserveerd voor eigen opkweek van groente planten en eenjarige bloemen en kruiden.

Iets verder van de boerderij af- net achter de Rhienderense Beek in de buurtschap Oeken- ligt aan een zandpad de Hogenenk-akker. Daar worden in de volle grond o.a. aardappelen, diverse soorten stamslabonen, tuinbonen, diverse slasoorten, snijbiet, pompoenen, uien, suikermais, sluitkolen, spruiten, prei, pastinaken, schorseneren, wortelen, knolselderij en groenbemesters geteeld. Ook is een begin gemaakt met vermeerdering van (groente)zaden.

Natuur en landschap

De verschillende percelen waarop geteeld wordt zijn omsloten door hagen en houtwallen met een grote diversiteit aan voornamelijk inheemse struiken en bomen.

Deze zijn zo gekozen dat er een langdurige bloeitijd ontstaat waar bijen, hommels, vlinders en co zo lang mogelijk profijt van hebben. Door de daardoor optredende vruchtzetting in struiken en bomen vinden allerlei soorten vogels een gedekte tafel. Een kleine kikkerpoel op de huiskavel herbergt bruine en groene kikkers en salamanders, naast een enorm aantal soorten vliegende en kruipende en zwemmende insecten- veel libellensoorten. Zelfs een ringslang is waargenomen in de buurt van de poel. Verder staan in de directe omgeving enkele landhuizen met grote tuinen en veel verschillende oude bomen die een grote diversiteit aan broedvogels tot gevolg hebben.
In de boomgaard bij de boerderij met enkele hoogstam fruitbomen staat het nieuwe kippenhok voor een hondertal gevleugelde medewerksters met hun drie hanige begeleiders en staat ook het afdak voor de bijenkorven en kast(en). Fruit van de bomen wordt verwerkt tot sap door Mobipers. Door de toenemende populariteit van dit sap is op de Hogenenk-akker een nieuwe rij hoogstambomen langs een kavelpad aangeplant- de eerste appels zitten er inmiddels aan.

luchtfoto het Anker

Oppervlakte

De totale oppervlakte van het bedrijf bedraagt zo’n 5.3 ha waarvan voor (groente-)teelten ongeveer 4½ ha gebruikt worden. Hagen , houtsingels, paden, compostplaats, boomgaard en erf met bijbehorende gebouwen beslaan de rest van de beschikbare grond. Aan folietunnels staan 1150 m² ter beschikking.

Geschiedenis

Biologisch- dynamisch bedrijf De Meander is onder deze naam ontstaan in 1985.

Opgericht door Meine Koopmans en Ineke Jongstra, als voortzetting van het bedrijf van Lans de Groot. De biologisch-dynamische werkwijze ontstond in Brummen met de vestiging van heilpaedogogisch kinderinstituut De Michaëlshoeve in 1949. Zodoende is er een voortzetting van het oudste bd -initiatief in Gelderland. Achtergrond van dit alles: een groene inbedding (groene jas) om het instituut als extra paedogogische factor, met land- en tuinbouw en eigen (melk)vee ten behoeve van de aanwezige bewoners en hun dagelijks eten.

In het jaar van oprichting raakten Marrie Nijsingh en Henk Wansink betrokken bij het startende bedrijf en na een tijd meegelopen te hebben traden zij in 1987 bij tot de maatschap waar ook Vera Lemmens deel van uit maakte. In dat jaar vond een fusie met de boerderij van de Michaëlshoeve (“De Quazenbosch”- genoemd naar het oude landhuis waarin het instituut zich gevestigd had) plaats met tuinderij De Meander. In 1989 namen Meine Koopmans en Ineke Jongstra binnen het bedrijf de veetak voor hun rekening- gevestigd op: “Klein Zuidwijk” en werden Henk Wansink en Marrie Nijsingh de tuinders op “het Anker”- Vera Lemmens treedt uit de maatschap. Al die tijd werd geboerd op grond van Stichting Kind & Therapie en werden alle producten van de veetak (melk en verwerkte producten als kaas, yoghurt, kwark, karnemelk, boter etc. en vlees) aan de keuken van het instituut geleverd net zo als een behoorlijk gedeelte van de groenteproductie. Zo ontstond een gemengd biologisch-dynamisch bedrijf dat tot eind december 1996 bestaan heeft. In 1997 zijn de boerderij- vanaf toen “De Isselhoeve” en de tuinderij De Meander weer gesplitst in 2 afzonderlijke bedrijven.

Begin 2007 ontstaat de samenwerking van Proeftuin Klein Duimpje met De Meander. Met het vertrek van Koopmans en Jongstra naar Texel in 2007 kwam aan de (inmiddels nauwelijks meer) gemengde bedrijfsvoering voorlopig definitief een einde. De boerderij-activiteiten bij De Michaëlshoeve houden helemaal op.

In voorjaar 2010 ontstaat een samenwerking tussen Fred Thus- zelfstandig zorgverlener- en De Meander. Met zijn eigen bedrijf In Groene Handen begeleidt hij mensen in arbeidsmatige dagbesteding op tuin en akker.

In 2011 ging Stichting de Zonnehuizen- waarmee De Michaëlshoeve inmiddels gefuseerd was- failliet en wordt overgenomen door de Stichting Rentree. De daarbijbehorende bezuinigingen leiden tot het verdwijnen van de keuken van het instituut en daarmee breekt de laatste band: er worden vanaf dan geen groenten meer afgenomen. In datzelfde jaar worden onderhandelingen in gang gezet om gronden en gebouwen in gebruik bij De Meander over te nemen. Dit lukt eind 2012 en de door Wansink en Nijsingh verworven bezittingen worden in dezelfde sessie van aankoop bij de notaris doorverkocht aan en ondergebracht in de nieuw opgerichte “Stichting Het Anker”.

Januari 2013 treden 2 nieuwe ondernemers tot de maatschap toe: Carlijn Geluk en Thomas Großhanten. Op zoek naar land en werk versterken ze  de tuinbouwtak . Op het bedrijf was er na de aankoop van de akker land dat voor groenteteelt ontwikkeld kon worden en werk was er ook genoeg. Er wordt nu hard aan getrokken om het stuk land op de Hogenenk-akker dat tot nu toe alleen voor bloeiende groenbemesters en graan gebruikt werd zo uitgekiend te betelen en te bewerken dat voor alle tuinbouwers een bestaan gerealiseerd kan worden en zodoende een blijvende basis ontstaat voor alle geassocieerde activiteiten. Een abonnementen-systeem wordt opgezet en nieuwe afzetkanalen aangeboord. Hiermee is weer een volgende stap gezet in het organisch doorgroeien tot een uiteindelijk vollediger gemengd bedrijf, met veel afzonderlijke takken en disciplines.

Voorjaar 2016 starten Thomas en Carlijn een eigen bedrijf in Voorst: de Zonnegaard.Hiermee word een intensieve fase van van het ontsluiten van potenties zowel in de productie van groenten op de Hogenenk-akker alsook in het ontwikkelen van nieuwe afzet afgesloten. Nieuwe takken zijn ontsproten aan de bedrijfsboom. De marktkraam in Zutphen wordt door Thomas en Carlijn voortgezet. De groente- en fruitabonnementen worden verdeeld: de Brummense abonnementen worden voortaan op de boerderij gemaakt, alle overige abonnementen op de diverse afhaaladressen worden door de Zonnegaard gemaakt.

In maart 2016 komt Sanne van der Velde het tuinbouwteam versterken. Samen met de overige ondernemers en alle andere medewerkers zal de ingezette ontwikkeling verder gevoerd worden.
Tevens ontwikkelt zij op het bedrijf een nieuwe activiteit : het geven van cursussen van moestuinieren via kippen houden en slachten tot zuurkool maken en koken uit eigen tuin. Wij houden U op de hoogte over komende evenementen.

luchtfoto-Hogenenk

Luchtfoto Hogenenk

het-bedrijf

Naam

De naam De Meander is ‘afgelezen’ aan het landschap en verwijst naar het eeuwenlange ‘meanderen’ van IJssel en Rhienderense Beek dat dit landschap blijvend gevormd heeft. Daardoor treft men op het bedrijf en in de directe omgeving een hele reeks grondsoorten en hoogteverschillen aan: van lichte zavel (Hogenenk-akker op een oude stroomrug) en lichte klei (huiskavel Het Anker) tot zelfs zware (knip)klei (achter De Michaëlshoeve). In de nabije omgeving is deze dynamiek vooral op Cortenoever in een landschap van opvolgende stroomruggen en lager liggende geulen goed terug te vinden. Tot in de vroege Middeleeuwen behoorde de Cortenoever bij de Oostelijke oever van de IJssel- eeuwenlange rivierbeweging voegde steeds weer nieuwe stroomruggen aan de Brummense oever toe totdat Cortenoever aan de Westelijke oever kwam te liggen en betere bedijking en regulering van de rivier dit proces stopte.

Archeologie- oud boerenland

De geschiedenis laat zich nog verder in het verleden terug vervolgen. Bij de aanleg van een nieuwe weg dwars over de Hogenenk – en net naast de Hogenenk-akker- vond een archeologisch onderzoek plaats. Men kwam na een aantal boringen tot de conclusie dat er in ieder geval onder het tracé van de weg twee vindplaatsen aanwezig zijn. Een nederzettingsterrein uit de tweede helft van de Late Middeleeuwen en mogelijk ook uit de eerste helft van de Late Middeleeuwen. Bij de andere vindplaats gaat het om een deel van een nederzetting uit de Prehistorie. Precieze datering laat zich moeilijk vast stellen maar in ieder geval valt het te dateren in de periode van het Midden-Neolithicum tot en met de IJzertijd. Het is mogelijk dat er een relatie bestaat met het urnenveld dat bij de aanleg van de Zutphensestraat in de jaren 30 van de 20-ste eeuw is aangetroffen. In dat geval dateert de vindplaats uit de late Bronstijd en/of de vroege IJzertijd. Gezien de landschappelijke ligging van het onderzochte tracé en de historische gegevens die erop duiden dat de omgeving al sinds de vroegste historische tijden bewoond is geweest, wekt de aanwezigheid van een vindplaats uit zowel de Middeleeuwen als de Prehistorie geen verbazing. (bron: archeologisch onderzoek).

Bedrijfsvisie

In de ontwikkeling van het bedrijf wordt gestreefd naar een nieuw partnerschap van de werkzame mens met de bodem, de planten en dieren. Met bewustzijn wordt getracht door te dringen in de onderlinge dwarsverbanden daarbij. Invoelend en -denkend vanuit bodem, planten en dieren het bedrijf zo in te richten dat eenieder in zijn integriteit gezien wordt en vanuit begrip van het wezenlijke werkwijzen ontstaan die de vitaliteit bevorderen. ( Te denken hierbij valt aan het gebruik van zaadvaste rassen in groenteteelt en akkerbouw, het maken van compost, het zoeken naar robuuste huisdierrassen zonder gebruik van K.I. enz..)
Streefdoel is daarbij het ontwikkelen van allerlei diverse takken van het gemengde bedrijf. Aansluitend op de mogelijkheden die er al zijn en op termijn realisatie van vrijwel geheel gesloten kringlopen in een gemengd landbouwbedrijf.

Daarnaast is het betrekken van afnemers en klanten, landbouwliefhebbers, burgers en buitenlui bij dit werk een belangrijke ‘tak’ van deze gemengde bedrijfsvoering. Door directe afzet de afstand tussen mond en grond, stad en land, boer en burger verkleinen. Acties in het verleden bij het realiseren van wederopbouw van ingestorte folietunnels, het realiseren van een bestrating van erf en compostplaats en uiteindelijk de aankoop van boerderij en gronden samen met klanten, vrienden, familie en belangstellenden in ‘toekomstlandbouw’ leggen een fundament voor een betrokken samenwerking in de toekomst. De in 2012 opgerichte Stichting Het Anker faciliteert en bevorderd deze ontwikkeling waar ze maar kan.

Inspiratie wordt o.a. gevonden in de landbouwcursus van Pinksteren 1924 van Rudolf Steiner, in de voordrachten over bijen gehouden voor de arbeiders aan het eerste Goetheanum in 1923 door Rudolf Steiner, in het onderzoek van Ehrenfried Pfeiffer ter ontwikkeling van een levende landbouw in een levende bouwvoor, in het vitaliteit-ondersteunende werk van Samuel Hahnemann.

Afzet

De productie van het bedrijf worden grotendeels lokaal en regionaal afgezet.

In de boerderijwinkel en in de groenteabonnementen wordt een groot gedeelte van de productie rechtstreeks aan klanten en abonnees verkocht. Verder worden er wekelijks bestellingen gebracht naar natuurvoedingswinkels in Dieren en Zutphen en aan diverse restaurants in de regio. Marktkoopmannen en zorgboerderijen en af en toe collega- abonnementenbedrijven tellen ook tot de afnemers. Odin is een groothandel die vanaf voorjaar 2013 regelmatig producten afneemt. Gestreefd wordt naar het in omvang toenemen van de directe afzet: in de boerderijwinkel en in de groenteabonnementen.